Hoe gemeenten de nacht kunnen terugbrengen

Wanneer de avond valt, zou de wereld langzaam donker moeten worden. Helaas is het in veel Nederlandse gemeenten nooit meer echt donker. Lantaarns, sportvelden, reclameborden en aanlichting van gebouwen houden de nacht op afstand.

Toch groeit het besef dat de nacht belangrijk is. Donkerte is cruciaal voor het ecosysteem, voor de natuur om ons heen, maar ook voor onszelf. En gemeenten spelen daarin een grotere rol dan je misschien denkt.

In deze blog duiken we in hoe gemeenten omgaan met lichtbeleid — waar het schuurt, waar het goed gaat, en hoe we samen kunnen zorgen dat de nacht weer een plek krijgt.

Waarom lichtbeleid zo belangrijk is

Verlichting voelt als iets vanzelfsprekends. Bij de aanleg van een nieuwe straat worden lantaarnpalen automatisch meegenomen in het ontwerp. Verlichting geeft ons een gevoel van veiligheid, maakt straten leefbaar en laat steden bruisen.

Mensen kunnen ook last ervaren van verlichting, bijvoorbeeld omdat lantaarnpalen niet goed zijn afgesteld of bedrijfsverlichting onnodig blijft branden. Dan spreken we over lichthinder en lichthinder wordt aangemerkt als milieuprobleem.

Gemeenten staan dus voor een lastige taak: hoe zorg je voor voldoende verlichting, zonder de nacht te verdringen?

De uitdagingen waar gemeenten tegenaan lopen

Veel bewoners voelen zich prettiger bij een verlichte straat. Gemeenten krijgen vaak verzoeken om extra verlichting te plaatsen — ook als dat objectief niet nodig is. Maar meer licht betekent niet automatisch meer veiligheid. Soms zorgt het juist voor meer verblinding of onrust.

De richtlijn lichthinder (NSVV) helpt gemeenten om slimme keuzes te maken op het gebied van verlichting. Alleen is de Richtlijn Lichthinder geen harde wet. Gemeenten zijn daar niet aan gebonden en kunnen zelf keuzes maken met betrekking tot verlichting.

Reclameverlichting, terreinverlichting, aanlichting van gebouwen — het zijn gevoelige onderwerpen. Gemeenten willen ondernemers niet beperken in het gebruik van verlichting. Dit kan ervoor zorgen dat regels over het toepassen van verlichting vaag blijven.

Als mensen lichthinder ervaren, kunnen ze een klacht indienen. Alleen komen de klachten pas binnen op het moment dat de verlichting er al staat. Lichtbronnen hebben een vergunning gekregen en zijn al gerealiseerd. Dat is moeilijk terug te draaien.